ŚWIĘTO KONSTYTUCJI 3 MAJA

 

Konstytucja 3 maja, uchwalona w 1791 roku przez Sejm Wielki, zwany również Czteroletnim.

Była to najważniejsza reforma tego Sejmu. Autorami konstytucji był król Stanisław August Poniatowski,

Ignacy Potocki oraz Hugo Kołłątaj. Konstytucja była Ustawą Rządową – regulowała prawa i obowiązki ogółu mieszkańców oraz zasady organizacji władzy państwowej.

Była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po amerykańskiej) nowoczesną, spisaną ustawą zasadniczą.

Zreformowała ustrój Rzeczypospolitej, wprowadzając monarchię konstytucyjną, trójpodział władzy oraz ograniczając przywileje szlacheckie, co miało ratować suwerenność Polski.

 

Najważniejsze informacje i postanowienia:

Data i miejsce: Uchwalona 3 maja 1791 roku na Zamku Królewskim w Warszawie przez Sejm Wielki.

Ustrój: Przekształcała Polskę w monarchię konstytucyjną z dziedzicznym tronem (po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego).

Trójpodział władzy: Wprowadzono podział na władzę ustawodawczą (dwuizbowy Sejm), wykonawczą (Król i Straż Praw) oraz sądowniczą.

Społeczeństwo: Ograniczono immunitety prawne i przywileje szlachty (zwłaszcza zagrodowej), a mieszczanom w miastach królewskich przyznano prawo do udziału w życiu publicznym.

Zniesienie liberum veto: Zastąpiono je głosowaniem większościowym, co usprawniło proces stanowienia prawa.

Chłopi: Wzięto chłopów pod opiekę prawa krajowego, co było wstępem do poprawy ich sytuacji.

Symbol: Dokument stał się symbolem dążeń do niepodległości i suwerenności, mimo że obowiązywał krótko z powodu agresji Rosji i drugiego rozbioru.

 

Konstytucja 3 maja była próbą ratowania Rzeczypospolitej przed upadkiem, łącząc tradycje republikańskie z nowoczesnymi rozwiązaniami ustrojowymi.

Konstytucja jest fundamentem prawnym, na którym opiera się funkcjonowanie każdego państwa, definiując zasady postępowania, strukturę władzy,

a także prawa oraz obowiązki obywateli. Dokument ten posiada najwyższą moc prawną, określając podstawy ustroju państwa oraz chroniąc prawa jednostki.

 

Jest to  jedno z najważniejszych świąt państwowych obchodzonych w Polsce.

Jednak Polacy nie zawsze mieli możliwość uroczystego celebrowania tego ważnego wydarzenia, bo w latach 1946 – 1990 władze komunistyczne

zakazywały organizowania obchodów 3 maja.

Osoby, które uroczyście świętowały ten dzień były wówczas surowo karane.

Od 1990 roku 3 maja jest ponownie oficjalnym świętem narodowym Polaków.